Heeft u vragen? Wij zijn telefonisch bereikbaar op 030 262 45 94
Vacature Ons kantoor is open van ma t/m vrij tussen 08:00 t/m 17:00
b+p Belastingadviseurs - 08/11/2020 - Juridisch

Bij de vraag of een arbeidsverhouding een arbeidsovereenkomst is speelt de bedoeling van partijen geen rol

Juridisch

Voordat de rechter bepaalt of een overeenkomst een arbeidsovereenkomst in de zin van de wet is, moet hij eerst op basis van een uitleg van die overeenkomst de wederzijdse rechten en verplichtingen vaststellen. Bij de vraag of de aldus vastgestelde inhoud van de overeenkomst voldoet aan de wettelijke criteria van de arbeidsovereenkomst, speelt de bedoeling van partijen om wel of geen arbeidsovereenkomst aan te gaan, geen rol.

 

In 2014 sluiten de gemeente Amsterdam en het stadsdeel Centrum een overeenkomst met een dan 60-jarige vrouw die sinds eind 2019 werkloos is en daarom van de gemeente Amsterdam een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) ontvangt. De IOAW wordt uitgevoerd door de gemeente, die ook verantwoordelijk is voor de re-integratie van de uitkeringsgerechtigden.
De gesloten overeenkomst is een zogenaamde “plaatsingsovereenkomst”, die inhoudt dat de uitkeringsgerechtigde met behoud van haar uitkering gedurende 32 uur per week gaat werken bij het stadsdeel Centrum. Zij zal daar dan de functie van medewerker servicedesk vervullen. Uit de overeenkomst blijkt dat het doel van deze plaatsing is om de betrokkene in staat te stellen om haar kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren.
De overeenkomst wordt gesloten voor de duur van zes maanden. Na die zes maanden wordt aan de betrokkene een kleine premie toegekend omdat zij de voorgaande zes maanden goed had meegewerkt aan het re-integratietraject. De vrouw spreekt dan ten opzichte van de gemeente de wens uit om in dienst te worden genomen. Volgens haar zou daarvoor ruimte in de bezetting bestaan. De gemeente besluit echter tot een nieuwe plaatsing gedurende een periode van nog eens zes maanden. Ook het tweede traject van zes maanden wordt daarna doorlopen en eindigt met de toekenning van een premie. Ondanks aandringen van de uitkeringsgerechtigde wordt daarna geen arbeidsovereenkomst aan haar aangeboden.

Daarop vordert zij in kort geding betaling van loon over de afgelopen twaalf maanden, omdat zij toen al werkzaam zou zijn geweest op basis van een arbeidsovereenkomst. Die vordering wordt echter niet alleen door de kantonrechter, maar (in hoger beroep) ook door het gerechtshof afgewezen. Het gerechtshof wijst er daarbij op dat de wetgever uitdrukkelijk heeft bedoeld dat werken op een participatieplaats niet zou leiden tot het ontstaan van een arbeidsovereenkomst. Uit de plaatsingsovereenkomst blijkt volgens het hof dat de bedoeling van partijen niet is geweest om een arbeidsovereenkomst te sluiten en dat het geen verschil maakt of de vrouw dezelfde werkzaamheden zou hebben verricht als haar collega’s (wat door de gemeente overigens was betwist) en of zij dezelfde functie zou hebben vervuld.

In cassatieberoep bij de Hoge Raad voert de vrouw aan dat het gerechtshof zijn oordeel dat geen sprake is van een arbeidsovereenkomst, ten onrechte baseert op de bedoeling van partijen om geen arbeidsovereenkomst te sluiten. De Hoge Raad stelt daarop dat het voor de vraag of een overeenkomst een arbeidsovereenkomst is in de zin van de wet, gaat om de vraag of de inhoud van de overeenkomst voldoet aan de eisen die de wet aan een arbeidsovereenkomst stelt. De bedoeling van partijen om wel of geen arbeidsovereenkomst in de zin van de wet te sluiten, is volgens de Hoge Raad niet van belang. Volgens de Hoge Raad moet eerst bepaald worden welke rechten en verplichtingen de partijen zijn overeengekomen en kan daarna worden bepaald of de overeenkomst de kenmerken heeft van een arbeidsovereenkomst of niet.

Bij de eerste vraag gaat het om de uitleg van de overeenkomst. Die uitleg moet plaatsvinden op basis van hetgeen de Hoge Raad reeds in een arrest van 1981 heeft bepaald. Dat betekent dat het niet alleen om gaat om de bepalingen van de schriftelijke overeenkomst maar ook om “de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten” waarbij “mede van belang kan zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht”. Pas bij de tweede vraag gaat het om de kwalificatie van de overeenkomst als arbeidsovereenkomst (of niet).

Het gerechtshof heeft voor de kwalificatievraag ten onrechte de bedoeling van partijen mede van belang geacht, maar het arrest van het hof kan volgens de Hoge Raad toch in stand blijven omdat het gerechtshof ook heeft geoordeeld dat uit de door partijen overeengekomen rechten en verplichtingen volgt dat de tussen hen gesloten overeenkomst niet de kenmerken heeft van een arbeidsovereenkomst. De afwijzing van de loonvordering van de vrouw blijft daarom in stand.

b+p Belastingadviseurs maakt gebruik van functionele cookies die strikt noodzakelijk zijn voor de werking van de website en analytische cookies om inzicht te krijgen in de werking en effectiviteit van de website. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en wij plaatsen geen marketing cookies. Meer informatie over privacy.